طرح پیش‌فروش جدید محصولات ایران‌خودرو به‌تازگی آغاز شده و تا روز چهارشنبه، ۱۴۰۵/۸/۶ ادامه دارد. در این طرح، خودروهای متنوعی از جمله تارا دستی، سورن دوگانه‌سوز، پژو ۲۰۷، دنا و رانا پلاس در دسترس متقاضیان قرار گرفته‌اند. اما نکته قابل‌توجه در این میان، شکاف میان قیمت کارخانه و قیمت بازار آزاد برای این محصولات است که بر اساس داده‌های بازار در روزهای ابتدایی آبان ۱۴۰۵، برای عمده مدل‌ها به بیش از یک میلیارد تومان می‌رسد.
به‌عنوان مثال، رانا پلاس TU5P با قیمت تقریبا ۱ میلیارد و ۶۲۲ میلیون تومان به عرضه درآمده، درحالی‌که قیمت فعلی این خودرو در بازار آزاد حدود ۲ میلیارد و ۳۸۲ میلیون تومان است که از تفاوت قیمت۷۶۰ میلیون تومانی خبر می‌دهد. این رقم، کوچک‌ترین شکاف قیمتی میان محصولات کارخانه‌ای و بازار آزاد به‌حساب می‌آید. بیشترین تفاوت قیمت متعلق به ۲۰۷ دستی سقف شیشه‌ای است که در طرح پیش‌فروش با قیمت تقریبا ۱ میلیارد و ۹۶۶ میلیون تومان عرضه شده، ولی در بازار آزاد با قیمتی حدود ۳ میلیارد و ۲۴۵ تومان فروخته می‌شود؛ اختلافی بیش از ۱.۲ میلیارد تومان!
ناگفته نماند که متقاضی در طرح پیش‌فروش حداکثر ۵۰ درصد قیمت فعلی خودرو را پرداخت می‌کند و قیمت نهایی در زمان تحویل محاسبه و اعلام می‌شود. بنابراین این شکاف چشمگیر، تنها یک برآورد لحظه‌ای از شرایط فعلی بازار است، نه سود قطعی خریداران.
با این وجود، چنین تفاضل قیمت گسترده‌ای نشان می‌دهد که سازوکار قیمت‌گذاری دستوری در کارخانه، با واقعیت‌های بازار آزاد فاصله بسیاری گرفته است. طرح‌های پیش‌فروش در شرایط فعلی به یک کانال مطمئن برای تخصیص رانتی عمل می‌کنند که ارزش آن برای هر خودرو به بیش از یک میلیارد تومان می‌رسد. بدون شک تداوم این وضعیت، هم بر رفتار مصرف‌کنندگان و هم بر سیاست‌گذاری خودرویی اثرگذار خواهد بود.
شاید شکاف بیش از یک میلیارد تومانی برای برخی مدل‌ها انگیزه‌ای قوی برای حضور در طرح ایجاد کند، اما غیرقطعی بودن قیمت و فاصله زمانی طولانی تا تحویل، ریسک‌هایی را نیز به همراه دارد. تورم هزینه‌های تولید، تغییر سیاست‌های قیمت‌گذاری و تحولات بازار خودرو در بیش از یک سال آینده، همگی می‌توانند معادله سود خریداران را بازنویسی کنند. از این جنبه، طرح پیش‌فروش فعلی ایران‌خودرو بیش از آنکه یک معامله قطعی با سود تضمین‌شده باشد، بیشتر مشابه یک شرط‌بندی روی روند آینده قیمت‌ها در بازاری است که با عدم قطعیت‌های ساختاری دست‌وپنجه نرم می‌کند.
جدول مقایسه تخمینی قیمت محصولات ایران خودرو در کارخانه و بازار آزاد
| نام خودرو | قیمت تقریبی کارخانه (تومان) | قیمت تقریبی بازار (تومان) | اختلاف قیمت تقریبی (تومان) |
| تارا دستی V1P | ۲.۰۶۳.۰۰۰.۰۰۰ | ۳.۱۰۵.۰۰۰.۰۰۰ | ۱.۰۴۲.۰۰۰.۰۰۰ |
| سورن دوگانه سوز | ۱.۹۲۲.۶۷۶.۰۰۰ | ۲.۹۴۰.۰۰۰.۰۰۰ | ۱.۰۱۷.۳۲۴.۰۰۰ |
| سورن پلاس TU5P | ۱.۸۷۰.۰۰۰.۰۰۰ | ۲.۹۹۰.۰۰۰.۰۰۰ | ۱.۱۲۰.۰۰۰.۰۰۰ |
| ۲۰۷ دستی سقف شیشه ای | ۱.۹۶۶.۰۶۳.۰۰۰ | ۳.۲۴۵.۰۰۰.۰۰۰ | ۱.۲۷۸.۹۳۷.۰۰۰ |
| ۲۰۷ دستی سقف فلزی، فرمان برقی | ۱.۸۴۷.۸۸۶.۰۰۰ | ۲.۹۶۵.۰۰۰.۰۰۰ | ۱.۱۱۷.۱۱۴.۰۰۰ |
| دنا MT6 رینگ آلومینیومی | ۲.۱۷۲.۹۹۷.۰۰۰ | ۳.۱۴۰.۰۰۰.۰۰۰ | ۹۶۷.۰۰۳.۰۰۰ |
| دنا MT6 رینگ فولادی | ۲.۰۸۲.۱۵۸.۰۰۰ | ۳.۰۹۰.۰۰۰.۰۰۰ | ۱.۰۰۷.۸۴۲.۰۰۰ |
| رانا پلاس TU5P | ۱.۶۲۲.۰۰۰.۰۰۰ | ۲.۳۸۲.۰۰۰.۰۰۰ | ۷۶۰.۰۰۰.۰۰۰ |
منبع www.khodrobank.com
