کمربند ایمنی خودرو و هر آنچه باید درباره آن بدانید

کمربند ایمنی نقش مهمی در حفاظت از جان سرنشینان خودرو دارد اما این قطعه مهم چه کاربردی دارد و از چه اجزایی تشکیل شده است؟

کمربند ایمنی خودرو و هر آنچه باید درباره آن بدانید

کمربند ایمنی وسیله‌ای ایمنی است که برای حفظ راننده و سرنشینان در زمان تصادف و حرکات ناگهانی خودرو طراحی می‌شود. این وسیله با کاهش نیروی ناشی از تصادفات مانع حرکت شدید سرنشینان به جلو یا عقب خواهد شد و درعین‌حال با همکاری کیسه هوای خودرو جان آن‌ها را حفظ خواهد کرد. همچنین درصورتی‌که خودرو چپ کند استفاده از کمربند ایمنی می‌تواند از پرتاب سرنشینان به بیرون جلوگیری نماید.

همان‌طور که می‌دانید در زمان حرکت خودرو، راننده و سرنشینان با همان سرعت وسیله نقلیه حرکت می‌کنند اما اگر خودرو ناگهان ترمز کرده یا تصادف کند سرنشینان همچنان با سرعت قبل از توقف به حرکت خود ادامه خواهند داد. کمربند ایمنی خودرو با اعمال نیروی مخالف به بدن راننده و سرنشینان مانع حرکت آن‌ها و برخورد با قطعات داخلی خودرو به ویژه شیشه جلو خواهد شد. این کمربندها را سیستم‌های مهار اولیه می‌نامند زیرا نقش حیاتی در ایمنی سرنشینان دارند.

مخترع کمربند ایمنی یک مهندس انگلیسی به نام جورج کایلی است که اواسط قرن نوزدهم میلادی از آن در گلایدر خود استفاده کرد. هانتر شلدن آمریکایی در اوایل دهه ۵۰ میلادی ارتباط نزدیکی با صنعت خودرو داشت و ایده استفاده از کمربندهای ایمنی جمع شونده را مطرح کرد. این ایده از حضور تعداد زیادی مجروح حوادث رانندگی در بخش اورژانس گرفته شد؛ اما شرکت Nash اولین خودروساز آمریکایی بود که از کمربندهای ایمنی به عنوان یک آپشن استفاده کرد. این کمربندها در ۴۰ هزار خودرو نصب شدند اما خریداران علاقه‌ای به آن نداشتند و از نمایندگی‌ها درخواست حذفش را کردند. Nash گزارش کرد پس از گذشت یک سال از ارائه این آپشن تنها ۱۰۰ نفر از آن استفاده کرده‌اند.

فورد نیز در سال ۱۹۵۵ کمربند ایمنی خودرو را به عنوان یک آپشن عرضه کرد. این وسیله ایمنی نیز محبوب نبود و تنها ۲ درصد خریداران فورد آن را انتخاب کردند؛ اما شلدن برای کاهش ریسک ناشی از مجروحیت سرنشینان در زمان تصادف پیشنهاد کرد از کمربندهای ایمنی جمع شونده استفاده شده و سقف خودروها تقویت شود. او همچنین پیشنهاد به‌کارگیری قفل درب خودکار و مهارکننده‌های غیرفعال همچون کیسه هوا را مطرح نمود. در سال ۱۹۶۶ بود که کنگره آمریکا قانون ایمنی ترافیک و وسایل نقلیه موتوری را تصویب کرد و از تمامی خودروسازان خواست استانداردهای ایمنی مشخصی را رعایت کنند. مطالعات متعدد نشان دهنده تأثیر قابل‌توجه کمربند ایمنی خودرو روی کاهش میزان مرگ‌ومیر و جراحت سرنشینان خودروهاست. برای مثال یک مطالعه در آمریکا نشان داده است بین سال‌های ۱۹۹۴ تا ۲۰۰۴ استفاده از کمربند ایمنی ریسک مرگ‌ومیر و جراحت در زمان چپ کردن خودروها را به شدت کاهش داده است. در ادامه به اجزا و انواع مختلف کمربند ایمنی خودرو خواهیم پرداخت.

اجزای کمربند ایمنی خودرو

معمول‌ترین نوع کمربند ایمنی با نام سه‌نقطه‌ای شناخته می‌شود. این نوع کمربندها به سه ‌نقطه از خودرو متصل می‌شوند دارای غلتک‌های مخصوص، تسمه کمربند و ضامن هستند. یکی از غلتک‌های موجود در این سیستم از مکانیسم پیش کشنده سود می‌برد و یک فنر پیچشی داخل آن وجود دارد که باعث کشیده شدن کمربند توسط سرنشین و سپس بازگشتن بخش اضافی تسمه کمربند به داخل محفظه خود می‌شود. یک چرخ دندانه‌دار نیز داخل کمربند ایمنی وجود دارد که در مواقع تکان‌های ناگهانی و کشیده شدن تسمه باعث قفل شدن آن می‌شود تا از حرکت سرنشین به جلو ممانعت کند.

کمربند ایمنی خودرو چند نقطه دارد؟

این وسیله ایمنی به دسته‌های مختلفی تقسیم می‌شود که در ادامه به مهم‌ترین آن‌ها اشاره می‌کنیم:

• کمربند ایمنی دو نقطه‌ای

این نوع کمربندها به دو نقطه در خودرو متصل هستند. اولین بار در سال ۱۹۱۰ بود که بنجامین فولویس یک تسمه ساده را به کار گرفت و به این ترتیب در زمان توربولانس هواپیما می‌توانست کنترل خود را حفظ کند.

• کمربند ایمنی lap

تا قبل از الزامی شدن استفاده از کمربندهای سه نقطه‌ای در خودروها، کمربند lap رایج‌ترین نوع بکار گرفته شده بود که در آن از یک تسمه بسته شده به دور شکم استفاده می‌شود. تا دهه ۸ میلادی و استفاده فراگیر از نمونه‌های سه نقطه‌ای، در صندلی عقب از کمربندهای lap استفاده می‌شد هرچند گزارش‌هایی درباره خطرات استفاده از این نوع کمربند گزارش شد و نهایتاً مقرر گردید در تمامی صندلی‌ها از کمربندهای سه نقطه‌ای استفاده شود.

• کمربند ایمنی ساش

این نوع کمربند که با نام مهار شانه نیز شناخته می‌شود یک تسمه است که به‌صورت مورب از شانه سرنشین عبور کرده و پس از عبور از ناحیه شکم به سگک خود در کنار صندلی متصل می‌شود.

• کمربند ایمنی سه نقطه‌ای

این نوع کمربند آرایش Y شکل دارد و تا حدی مشابه نمونه‌های lap و ساش است اما تمامی قطعات به‌صورت مرتبط باهم عمل می‌کنند. همانند نمونه‌های یاد شده، کمربند ایمنی سه نقطه‌ای در زمان تصادف انرژی حاصل از حرکت بدن را در نواحی سینه، شکم و شانه‌ها پخش می‌کند. ولوو در سال ۱۹۵۹ اولین کمربند ایمنی سه نقطه‌ای را در محصولات تولیدی خود معرفی کرد. البته این نوع کمربند توسط نیلز بولین توسعه یافت، کسی که قبلاً با شرکت ساب همکاری داشته است. ولوو سپس طراحی جدیدی را بکار گرفت و دیگر خودروسازان توانستند به‌صورت رایگان از این اختراع سوئدی‌ها استفاده کنند.

• کمربند ایمنی داخل صندلی

این نوع کمربند از نوع سه نقطه‌ای است اما تسمه شانه آن بجای ساختار خودرو به خود صندلی وصل شده است. اولین خودروی بکار گیرنده این نوع طراحی رنجروور کلاسیک بود که در سال ۱۹۷۰ معرفی شد. برخی خودروها همچون رنو ولساتیس نیز از طراحی کمربند داخل صندلی استفاده کرده‌اند. در برخی خودروهای روباز و بدون ستون که خبری از ستون B نیست چنین طراحی‌ای بکار رفته است.

• کمربند ایمنی چهار، پنج و شش نقطه‌ای

معمولاً کمربندهای پنج نقطه‌ای در صندلی‌ ایمنی کودک و خودروهای مسابقه‌ای دیده می‌شوند. بخش شکمی این کمربندها به تسمه بین پاها متصل می‌شود و دو تسمه شانه‌ای نیز وجود دارند که نقاط اتصال به صندلی را در مجموع به پنج نقطه می‌رسانند. کمربند ایمنی خودرو چهار نقطه‌ای نیز مشابه نمونه پنج نقطه‌ای است اما تسمه بین پاها در آن وجود ندارد. در انواع شش نقطه‌ای نیز دو تسمه بین پاها بکار می‌رود. استفاده از این نوع کمربند ایمنی در مسابقات ناسکار پس از رگ دیل ارنهارت رایج شد چراکه او از کمربند پنج نقطه‌ای استفاده کرده بود. گفته می‌شد کمربند ایمنی ارنهارت شکسته شده و گردنش را نیز شکسته است.

همچنین بخوانید: ایزوفیکس چیست و کدام ماشین‌ها ایزوفیکس دارند؟

قیمت کمربند ایمنی خودرو

برای خرید کمربند ایمنی خودروی پراید باید حدود ۳۲۰ هزار تومان هزینه کرد درحالی‌که قیمت کمربند ایمنی پژو ۲۰۶ نیز به حدود ۹۰۰ هزار تومان می‌رسد.

انواع کمربند ایمنی خودرو

همان‌طور که گفته شد کمربند ایمنی خودرو در انواع مختلفی از جمله دو نقطه‌ای، ساش، سه نقطه‌ای، چهار، پنج و حتی شش نقطه‌ای تولید شده است.